Ik zocht kort geleden iets op in het boek De geldpomp van Gijs Herderscheê uit 2010. Herderscheê was journalist van de Volkskrant. Het boek gaat, aldus de achterflap, over ‘miljarden euro’s die van niemand zijn’. De ondertitel luidt: ‘Hoe Nederland de miljarden verdeelt (en er af en toe wat weglekt)’. Het is één van de zeer weinige boeken voor algemeen publiek over het functioneren van de polder. De geldpomp gaat specifiek over allerlei fondsen, waar vaak tientallen of zelfs honderden miljoenen in zitten, en bij elkaar dus miljarden euro’s. Het geld is ‘van niemand’, omdat het in een fonds zit. Het bestuur bepaalt wat ermee gebeurt, binnen de kaders van de statuten. Het boek geeft diverse voorbeelden van zulke fondsen, en verschillende hoofdstukjes hebben de naam ‘Wat te doen met al dat premiegeld?’
Het betreft fondsen die ooit een specifieke functie hadden in de sociale zekerheid. Op enig moment in de tijd viel die functie weg door wetswijzigingen of andere maatschappelijke ontwikkelingen. Eén zo’n fonds was Stichting Start, die het geld beheerde dat overbleef nadat uitzendbureau Start, dat werd gerund door overheid en sociale partners, in commerciële handen kwam. Er bleef een slordige 110 miljoen euro over.
Een ander voorbeeld zijn de voormalige bedrijfs- en productschappen. Die werden eind 2014 allemaal opgeheven, onder meer omdat de uitvoering van publieke taken door private partijen als ouderwets werd gezien.
De vermogens die deze fondsen bezaten werden doorgaans ondergebracht in een stichting met sociale partners in het bestuur. Die wisten zich daarmee verzekerd van aanvullende financiering voor de vele jaren daarna.
Ik moest hieraan denken toen ik las over de discussie tussen het kabinet en de centrale sociale partners over de aanpassingen in de WIA en de WW die het kabinet voor ogen heeft. Op dit moment is er op centraal niveau grote onenigheid over waar het heen moet met die aspecten van de sociale zekerheid. Wat we wel weten, is dat er sinds 2017 een stichting is, PAWW geheten, wat staat voor Private Aanvulling op de WW. Zoals de naam al aangeeft, vult deze stichting de WW aan, en wel tot een looptijd van 3 jaar (wettelijk 2 jaar) en de hoogte die de WW had voor 2013. AVV was destijds fel gekant tegen deze stichting, wat je hier kunt nalezen: www.paww.nl. Wij schreven toen onder meer dat we de regeling oneerlijk vonden: ‘Heel weinig mensen krijgen recht op een derde jaar ww. Alleen die mensen die twintig jaar onafgebroken werknemer zijn geweest. Als je tussendoor even werkeloos bent geweest of als zelfstandige hebt gewerkt verlies je al de opgebouwde rechten. Dat betekent dat slechts een kleine groep dat recht op een derde jaar ww heeft, en een veel grotere groep er wel voor betaalt, maar geen rechten opbouwt.’
Stichting PAWW heeft nu ruim zeshonderd miljoen euro in kas.Stel nu dat de WW aangepast zou worden. Ingekort tot bijvoorbeeld anderhalf jaar? Wat te doen met al dat premiegeld? Het PAWW-bestuur zal er iets mee moeten. Het lijkt raar om dan te wachten tot iemand twee jaar werkloos is (en dus het laatste halve jaar geen WW-uitkering meer krijgt), om dan na twee jaar ineens de PAWW-uitkering te geven. Dus die regeling / de PAWW zal dan aangepast gaan worden. Waarschijnlijk ook versoberd, want er is dan te weinig geld om de oorspronkelijke aanvulling te geven. Ook dan zullen de sociale partners in het PAWW-bestuur zich de vraag moeten stellen: Wat te doen met al dat premiegeld?
Martin Pikaart
Voorzitter AVV
28 juli 2026
